1η Διαδρομή: «Το φαράγγι των Κενταύρων»

Κείμενο: Κωνσταντίνος Μπιλάλης
Φωτογραφία: Κώστας Λαδάς

Διαδρομή με ονομασία εμπνευσμένη από την ελληνική μυθολογία, μεγάλο μέρος του πλούτου της οποίας είναι διάσπαρτο στην περιοχή. Η πορεία ξεκινά ανάμεσα στα χωριά Φολόη και Κούμανι, συναντά τον Ομηρικό ποταμό Σελλήεντα και καταλήγει στην καρδιά του χωριού Φολόη. Το μήκος της διαδρομής είναι μοιρασμένο σχεδόν ισόποσα σε τρία τμήματα: την κατάβαση, το κυρίως φαράγγι και την ανάβαση.

Αρχικά, συναντούμε ένα ελαφρώς κατηφορικό μονοπάτι περίπου 900 μέτρων. Είναι φαρδύ, πετρώδες και υπάρχει αρκετά μεγάλη ποικιλία στην βλάστηση, από φτέρες και βότανα μέχρι πουρνάρια και αριές. Οι φτέρες αγκαλιάζουν το μονοπάτι, οι θάμνοι τις πλαισιώνουν και πολύ λίγα μέτρα μακριά μας βρίσκεται το δρυοδάσος, που μας ξεπροβοδίζει και ορίζει την πορεία μας. Τις πρωινές ώρες ο επισκέπτης πρέπει να έχει το νου του για τα παιχνίδια του φωτός πίσω από την πλάτη του. Αξίζει να σταματήσει αρκετές φορές για να θαυμάσει τον τρόπο που οι ακτίνες του ηλίου προσπαθούν να τον αγγίξουν.

Μέχρι εδώ, ο πεζοπόρος ήδη βηματίζει γεμάτος ενθουσιασμό για την ομορφιά που περιβάλλει το μονοπάτι. Η συνέχεια όμως θα τον καθηλώσει. Οι φτέρες που σε οδηγούν μέχρι εκείνη τη στιγμή, αρχίζουν να αραιώνουν και αναλαμβάνει πλέον η ίδια η Γη να σε οδηγήσει στη  μυστική και επιβλητική αρχιτεκτονική της. Το μονοπάτι αρχίζει να φαρδαίνει και συγχρόνως αρχίζει να ορθώνει δεξιά και αριστερά τα όριά του. Μία πλατιά ποταμίσια πέτρα ξαπλώνει στο έδαφος. Λίγο υγρό χώμα την σκεπάζει. Άλλες δύο πέτρες ξαπλώνουν δίπλα και πάνω από την πρώτη. Αυτή η ομοιόμορφη συνεργασία συνεχίζεται, αναγκάζοντας τα μάτια να ακολουθήσουν. Χωρίς να το καταλάβεις, βρίσκεσαι να περπατάς ανάμεσα σε δύο τοίχους ύψους 30 μέτρων. Όπως εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε, η φύση δεν θα μπορούσε να μην βάλει την δική της πινελιά στη διακόσμηση. Στα δεξιά ξεφυτρώνει ένα πουρνάρι, καταμεσής του τοίχου και ανάμεσα στις πέτρες, όπως ακριβώς βάζουμε ένα κάδρο. Πιο κάτω, με το ίδιο τρόπο ξεπετάγεται ένα πεύκο, μια αριά και μία βελανιδιά. Στα αριστερά υπάρχει μια ιδιαίτερη ταπετσαρία, από αυτές που μόνο η Γαία μπορεί να δημιουργήσει. Τα βρύα εναλλάσσονται με τις λειχήνες και δημιουργούν ακανόνιστα σχέδια δίνοντας μας την αίσθηση του ζεστού τοίχου ενός παλιού αρχοντικού, διακοσμημένου με φλοκάτες. Όπου υπάρχει κενό, το καλύπτουν μεγάλες ρίζες δέντρων που ξεπροβάλλουν και διακλαδώνονται σαν παιχνιδιάρικα γαϊτανάκια. Στην πανύψηλη οροφή, κρέμεται ο ήλιος, σαν πολύφωτο με χιλιάδες λαμπιόνια που προσπαθούν να λούσουν με φως κάθε γωνία. Έργο δύσκολο, αφού στις κορυφές των τοιχωμάτων, το δάσος συνεχίζει τη ροή του σαν δυνατό κύμα και τα δέντρα αγκαλιάζοντας το ένα το άλλο, μοιάζουν με στέγη. Ατενίζοντας, μυρίζοντας και ακουμπώντας γύρω μας, έχουμε ξεχάσει πού βρισκόμαστε από τον ενθουσιασμό. Αυτή η κατάσταση λήθης, ολοκληρώνεται από το ρυάκι που σπεύδει να μας κάνει παρέα και να ακολουθήσει τα βήματά μας. Μαζί του καταφθάνουν το κελάρυσμά του και η αύρα του, τραγουδώντας γλυκά στα αφτιά μας. Κάπως έτσι καταλαβαίνεις ότι η φύση σε καλωσορίζει στο σπίτι της.  Το σπίτι που διαθέτει ένα μοναδικό διάδρομο μαιανδρικής μορφής και για 40 περίπου λεπτά σου προσφέρει απανωτές εκπλήξεις σε όλες τις αισθήσεις, ειδυλλιακό φωτισμό και δροσιά τους μήνες που την έχεις ανάγκη. Ίσως να είναι και οι λόγοι που η φαντασία μας οδηγεί το νου να σκεφτεί, ότι την ίδια φιλοξενία ένιωθαν και οι Κένταυροι, οι οποίοι ζούσαν κοντά στο συγκεκριμένο μέρος.

Αφού τελειώσει η πορεία μέσα στο φαράγγι, μπορεί να γίνει μια μικρή παράκαμψη 150 μέτρων περίπου, για μία στάση δίπλα στον ποταμό Σελλήεντα. Εκεί θα αλλάξει η ατμόσφαιρα. Θα ακούγεται η βουή του ποταμού με τα θεόρατα πλατάνια να ολοκληρώνουν το τοπίο και ο πεζοπόρος θα πάρει δυνάμεις για το τελευταίο κομμάτι που είναι η ανάβαση.

Ξαναγυρνώντας στο αρχικό μονοπάτι, σχεδόν αμέσως αρχίζει το ανηφορικό τμήμα μήκους 1200 μέτρων. Το τοπίο μοιάζει πάρα πολύ στο πρώτο κομμάτι, σύντομα όμως ο πεζοπόρος θα καταλάβει ότι και πάλι έχει να δει κάτι το ξεχωριστό. Εδώ είναι η πανοραμική θέα. Η πλατιά κοίτη του Σελλήεντα, ο λόφος στην κορυφή του οποίου βρίσκεται το χωριό Αντρώνι και το άνοιγμα που μπορεί να οδηγήσει το μάτι στα παράλια της Ηλείας είναι τα στοιχεία για χάρη των οποίων αξίζει να κάνουμε στάσεις δευτερολέπτων ώστε να γεμίσουμε και πάλι με εικόνες.

Λίγο πριν το τέλος της διαδρομής, συναντάμε την παλιά βρύση που εφοδίαζε το χωριό Φολόη κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας και οι ντόπιοι την ονομάζουν «βρύση Προγιωργούλα». Σίγουρα το σημείο θα φέρει στο νου εικόνες από ασπρόμαυρες ελληνικές ταινίες, με τις δεκάδες κοπελιές να κατηφορίζουν με τη στάμνα τους, να φτάνουν στη βρύση και να αρχίζουν τα πειράγματα και τα κουτσομπολιά μεταξύ τους, πριν πάρουν την ανηφόρα για την επιστροφή με γεμάτη τη στάμνα.

Από εκείνο το μέρος, σε δέκα λεπτά βρισκόμαστε στην κεντρική πλατεία του χωριού Φολόη με τον πλάτανο και τα καφενεία, όπου μπορούμε να απολαύσουμε κάτι δροσιστικό. Μερικά μέτρα πιο μακριά βρίσκεται και η ταβέρνα του χωριού με την ονομασία «Οι Κένταυροι» που μπορεί να ολοκληρώσει τον πλούσιο χορό των αισθήσεων που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της διαδρομής προσθέτοντας και την γευστική απόλαυση.

Από το χωριό Φολόη μέχρι την αρχή του μονοπατιού όπου βρίσκεται το μεταφορικό μέσο του επισκέπτη, ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύνδεσμος Φολόης Αρχαίας Ολυμπίας μπορεί να έχει την ευθύνη της μεταφοράς, έπειτα από συνεννόηση. 

Σύντομη  περιγραφή:

Τύπος διαδρομής: Διάσχιση φαραγγιού

Χιλιομετρική απόσταση: 3 χιλιόμετρα

Χρόνος χωρίς στάσεις: 2 ώρες

Χρόνος με στάσεις: περίπου 2,5 ώρες

Χαμηλότερο σημείο: 559 μ.

Ψηλότερο σημείο: 637 μ.

Βλάστηση: Κυρίως, πλατύφυλλη Δρυς, Αριά, Κουμαριά, Πουρνάρι, Πλατάνι, Φτέρη, Κισσός.

Πόσιμο νερό στη διαδρομή: ναι

Μορφολογία εδάφους: πετρώδες έδαφος

Δυσκολία διαδρομής: μέτρια

Σήμανση: ναι (πλην της αρχής και του τέλους)

Φωτογραφικό οδοιπορικό:

"...Οι φτέρες αγκαλιάζουν το μονοπάτι,
οι θάμνοι τις πλαισιώνουν..."

"...και πολύ λίγα μέτρα μακριά μας 
βρίσκεται το δρυοδάσος, που μας 
ξεπροβοδίζει και ορίζει την πορεία μας..."

"...συναντούμε ένα ελαφρώς κατηφορικό μονοπάτι..."

"...Τις πρωινές ώρες ο επισκέπτης πρέπει να έχει το
νου του για τα παιχνίδια του φωτός πίσω από την πλάτη του..."

"...Αξίζει να σταματήσει αρκετές φορές για να
 θαυμάσει τον τρόπο που οι ακτίνες του ηλίου
προσπαθούν να τον αγγίξουν..."

"...υπάρχει αρκετά μεγάλη ποικιλία στην
βλάστηση, από φτέρες και βότανα μέχρι
πουρνάρια και αριές..."

"...Οι φτέρες που σε οδηγούν μέχρι εκείνη
τη στιγμή, αρχίζουν να αραιώνουν 
[...] Το μονοπάτι αρχίζει να φαρδαίνει 
και συγχρόνως αρχίζει να ορθώνει
δεξιά και αριστερά τα όριά του..."

"...Μία πλατιά ποταμίσια πέτρα ξαπλώνει
στο έδαφος. Λίγο υγρό χώμα την σκεπάζει.
Άλλες δύο πέτρες ξαπλώνουν
δίπλα και πάνω από την πρώτη..."

"...Χωρίς να το καταλάβεις, βρίσκεσαι
να περπατάς ανάμεσα σε δύο
τοίχους ύψους 30 μέτρων..."

"...δίνοντας μας την αίσθηση του ζεστού 
τοίχου ενός παλιού αρχοντικού, 
διακοσμημένου με φλοκάτες..."

"...αφού στις κορυφές των τοιχωμάτων,
το δάσος συνεχίζει τη ροή του σαν δυνατό
κύμα και τα δέντρα αγκαλιάζοντας
το ένα το άλλο, μοιάζουν με στέγη..."

"...Στην πανύψηλη οροφή, κρέμεται
ο ήλιος, σαν πολύφωτο με χιλιάδες
λαμπιόνια που προσπαθούν
να λούσουν με φως κάθε γωνία..."

"...Στα δεξιά ξεφυτρώνει ένα πουρνάρι, 
καταμεσής του τοίχου 
και ανάμεσα στις πέτρες..."

"...διαθέτει ένα μοναδικό διάδρομο
μαιανδρικής μορφής..."

"...Αυτή η κατάσταση λήθης, ολοκληρώνεται
από το ρυάκι που σπεύδει να μας κάνει παρέα
και να ακολουθήσει τα βήματά μας..."

"...τα θεόρατα πλατάνια να ολοκληρώνουν το τοπίο..."

"...για μία στάση δίπλα στον ποταμό Σελλήεντα..."

 

"...ο πεζοπόρος θα πάρει δυνάμεις για το
τελευταίο κομμάτι που είναι η ανάβαση..."

"...Λίγο πριν το τέλος της διαδρομής, συναντάμε
την παλιά βρύση [...] οι ντόπιοι την ονομάζουν
«βρύση Προγιωργούλα»..."

 

"...πριν πάρουν την ανηφόρα
για την επιστροφή..."

"...στην κεντρική πλατεία του χωριού
Φολόη με τον πλάτανο και τα καφενεία..." 

Την κατάλληλη εποχή, ο επισκέπτης μπορεί 
να βρει και πολλά είδη μανιταριών. 

Οι Διαδρομές του Οροπεδίου της Φολόης και της ευρύτερης περιοχής

Φτάνοντας στο μοναδικό και φημισμένο δρυοδάσος της Φολόης, ήδη το μυαλό ξεκινάει να γεμίζει με εικόνες ξεχωριστής ομορφιάς. Οι 5 εκατομμύρια περίπου ευθύκορμες και πλατύφυλλες Βελανιδιές, πλαισιωμένες από τις φτέρες, αμέσως μεταφέρουν το νου σε μια άλλη πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που διαφοροποιείται από τις εικόνες που βλέπουμε καθημερινά, ακόμη και αν αυτές προέρχονται από την ύπαιθρο. Το μάτι του επισκέπτη μπορεί να περιπλανηθεί για πολλή ώρα ανάμεσα στους κορμούς και τα φυλλώματα του δάσους, αντλώντας λαίμαργα την ενέργεια και την δύναμή του, χωρίς καμία επιθυμία να απομακρυνθεί. Ένα ακόμη μοναδικό στοιχείο που αποδίδεται στο δάσος είναι η ποικιλία των συναισθημάτων που μπορούν να δημιουργηθούν ανάλογα με την εποχή. Το καταπράσινο της άνοιξης και του καλοκαιριού, το βαθύ κόκκινο του φθινοπώρου, το κίτρινο στις αρχές του χειμώνα και οι γυμνοί κορμοί με το καφέ χαλί τον βαθύ χειμώνα, είναι σκηνικά που η θύμησή τους μπορεί μαγικά να απομακρύνει κάθε μας έγνοια.

Μολαταύτα, τα πιο όμορφα μυστικά της περιοχής, είναι καλά κρυμμένα στα ανεξερεύνητα μέρη της, που μόνο με την καθοδήγηση ενός καλού γνώστη μπορούν να ανακαλυφθούν.

Έτσι ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύνδεσμος Φολόης Αρχαίας Ολυμπίας ξεκινάει από αύριο να δημοσιεύει τους καρπούς της προσπάθειάς του για την καταγραφή αυτών των μυστικών ώστε να μπορούν ακόμη περισσότεροι να τα ανακαλύψουν.

Ολοκλήρωση καταγραφής διαδρομών οροπεδίου Φολόης

Το Σάββατο 9 Νοεμβρίου ολοκληρώθηκε η φωτογράφηση και καταγραφή των διαδρομών στο οροπέδιο της Φολόης με την βόλτα μας στους πανέμορφους καταρράκτες του φαραγγιού του Χαρατσαρίου, δυτικά του χωριού Νεμούτα. 

Ήταν μια απαιτητική διαδρομή, με μεγάλες κλίσεις, αλλά και με ομορφιές που σε κάνουν να ξεχνάς κάθε κούραση και κάθε δυσκολία. Καταρράκτες καλά κρυμμένοι στην αγκαλιά της κατάφυτης παρθένας φύσης, ύψους από 15 ως 35 μέτρα. Χαρακτηριστικό του φαραγγιού είναι το γεγονός ότι πλησιάζεις κοντά στον κάθε καταρράκτη, ακούς το βουητό του αλλά σπάνια θα τον αντικρίσεις καθώς δεν γνωρίζεις την ακριβή του θέση.

Ευχαριστούμε τον Σιάκκουλη Νίκο που μας οδήγησε με ακρίβεια σε όλους τους καταρράκτες, αλλά πολύ περισσότερο τον φωτογράφο μας Κώστα Λαδά, ο οποίος για εννέα μέρες μας ακολούθησε παντού, πάντα ακούραστος και πάντα με διάθεση, προσπαθώντας να αποθανατίσει ακόμα και την παραμικρή λεπτομέρεια που συναντούσαμε στο δρόμο μας. Σύντομα, θα αναρτηθούν από τον Ελληνικό Ορειβατικό Σύνδεσμο Φολόης Αρχαίας Ολυμπίας όλες οι διαδρομές που ακολουθήσαμε το προηγούμενο διάστημα.

Παρέα με τους ποταμούς Κλαδέο και Ερύμανθο στην Ορεινή Ηλεία

Με τον ήλιο να παίρνει τη σκυτάλη από τα σύννεφα και την βροχή, σήμερα ξεκινήσαμε με άλλη διάθεση. Έτσι, βρεθήκαμε ανάμεσα στα χωριά Λάλας και Πόθος, σε ένα τοπίο που φαινόταν καλοκαιρινό, αλλά λεπτομέρειες τριγύρω μας θύμιζαν την ασταμάτητη βροχή των προηγούμενων τριών ημερών.

Ξεκινώντας από εκεί, λοιπόν, σύντομα βρεθήκαμε στην κοίτη του ποταμού Κλαδέου, το κελάρυσμα του οποίου μας οδήγησε σε ένα τοπίο με αραιή βλάστηση, που αντισταθμιζόταν όμως από τον τεράστιο πλούτο χρωμάτων, αντιθέσεων και αντανακλάσεων. Πότε περπατούσαμε παράλληλα, πότε διασχίζαμε τον ποταμό και χωρίς να το καταλάβουμε φτάσαμε στο χωριό Κλαδέος και πολύ κοντά στην Αρχαία Ολυμπία.

Αφού κάναμε ένα μικρό διάλειμμα, πορευτήκαμε προς τον Ερύμανθο ποταμό, κοντά στο χωριό Αχλαδινή. Από τα πρώτα κιόλας βήματά μας στην κατάβαση προς τον ποταμό, καταλάβαμε ότι θα ήταν κάτι διαφορετικό. Πολύ πυκνή βλάστηση, χαμηλή θερμοκρασία, το δυνατό βουητό των ορμητικών νερών και ο ήλιος να μην μπορεί να φτάσει στο βάθος του φαραγγιού. Σε κάθε του στροφή, ο Ερύμανθος μας θύμιζε την δύναμή του, μας γέμιζε την ψυχή με την αύρα του και μας έδινε απλόχερα εικόνες που θα ικανοποιούσαν και τον πιο απαιτητικό φυσιολάτρη. 

Δύσκολη μέρα!

Μία ακόμη μέρα με βροχή δεν μας άφησε να πετύχουμε τον αρχικό μας στόχο. 

Παρ' όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε, κυρίως λόγω οδικού δικτύου, η περιοχή μας αντάμειψε για την προσπάθειά μας, με πανέμορφες εικόνες φθινοπωρινών τοπίων.

Καταιγίδα στο οροπέδιο της Φολόης

Φορτωμένοι με την κούραση των προηγούμενων δύο γεμάτων ημερών, ξεκινήσαμε για φωτογράφηση σημείων χωρίς να περιλαμβάνεται πεζοπορία στο πρόγραμμα. Η προσπάθειά μας όμως, έμεινε ημιτελής λόγω των καιρικών συνθηκών που άρχισαν να επικρατούν στην περιοχή από το μεσημέρι και μετά.

Αν έχουμε σύμμαχο τον καιρό, το σημερινό πρόγραμμα θα συνεχιστεί αύριο.

Στις γειτονιές των Ξωτικών

Η σημερινή δεύτερη ημέρα εξορμήσεων του Ελληνικού Ορειβατικού Συνδέσμου Φολόης Αρχαίας Ολυμπίας, περιελάμβανε περιπλάνηση στα μονοπάτια των παραμυθιών. Η φαντασία μας θα μπορούσε να γεννήσει ένα ξωτικό, μία νεράιδα ή ένα στοιχειό σε κάθε γωνιά της διαδρομής μας. 

Ξεκινώντας από έναν απλό καθημερινό αγροτικό δρόμο, ανάμεσα στα χωριά  Πόθος και Λάσδικα, ένα μονοπάτι με κουμαριές μας οδήγησε στη ρεματιά που κρύβεται κάτω από τις φτέρες και πίσω από τα πλατάνια. Κάθε ματιά πίσω μας στην πρωινή ομίχλη, μας φανέρωνε εικόνες ενός μαγικού κόσμου, παίζοντας με το μυαλό μας, τις σκιές των δέντρων και την αντανάκλαση από τις δροσοσταλίδες. Σε αυτό το τοπίο σταδιακά προστέθηκε και το κελάρυσμα του νερού, που σιγά σιγά άρχισε να ακολουθεί τα βήματά μας. 

Ακολούθησε ένα μικρό διάλειμμα στα ταξίδια της σκέψης μέχρι το χωριό Νεράιδα. Στη συνέχεια η βλάστηση άρχισε να πυκνώνει ξανά και  η συνάντησή μας με τον Ενιπέα ποταμό μας επανέφερε στις πρότερες σκέψεις. Πλατάνια, κισσοί, αγριολούλουδα, μανιτάρια και άγρια βότανα που σκόρπιζαν την μυρωδιά τους ολόγυρα στην υγρή φύση, μας γέμισαν προσμονή για κάθε επόμενη στροφή των ορμητικών νερών του ποταμού. Γεμάτοι από εικόνες άγριας ομορφιάς, φτάσαμε μέχρι τις πηγές του Ενιπέα, από όπου πήραμε τον δρόμο της επιστροφής προς τη βάση μας.

Στο τελευταίο αυτό κομμάτι οργανώθηκε και το πρόγραμμα της τρίτης κατά σειρά εξόρμησης του Συνδέσμου μας, που περιλαμβάνει επισκέψεις σε μεμονωμένα αξιοθέατα της περιοχής μας, που θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στις διαδρομές μας. 

Στο "Φαράγγι των Κενταύρων" της Φολόης

Η συντροφιά του Ελληνικού Ορειβατικού Συνδέσμου Φολόης Αρχαίας Ολυμπίας βρέθηκε στο χωριό Φολόη στις 9 το πρωί, όπου και συνάντησε τον οδηγό μας Γιάννη Μαρκόπουλο και ξεκίνησε κατ' ευθείαν για την αρχή του μονοπατιού. Το πρώτο κομμάτι της διαδρομής έλουζαν οι άγουρες ακτίνες του Ηλίου, δίνοντας την δυνατότητα στον φωτογράφο μας να παίξει μαζί τους. Φτάνοντας στην είσοδο του φαραγγιού, αμέσως καταλάβαμε τι θα επακολουθούσε. Πρόκειται για έναν στενό λαβύρινθο με ψηλά τοιχώματα που όσο βαθύτερα προχωράς, τόσο περισσότερο σε συνεπαίρνει. Χαμηλή θερμοκρασία, κατάφυτο τοπίο και ο ουρανός να σε κοιτάζει από την κλειδαρότρυπα. Στην άλλη άκρη του φαραγγιού, έπειτα από μιάμιση ώρα (που φαίνεται 15 λεπτά) φτάνουμε δίπλα στο ποτάμι κάνοντας ένα ευχάριστο διάλειμμα. Από εκεί και πέρα έμενε μόνο η μικρή σε μήκος ανηφόρα της επιστροφής στη Φολόη. 

Μια υπέροχη εμπειρία, ένα μαγευτικό μέρος, άψογη καθοδήγηση και φιλοξενία, ευχάριστη παρέα και αναμονή της επανάληψης της διαδρομής είναι τα σημεία αναφοράς. 

Ευχαριστούμε τον Γιάννη τον οδηγό μας, αλλά και όσους ακολούθησαν και αυτή την δράση του Συνδέσμου.

Η αυριανή μας εξόρμηση θα περιλαμβάνει διαδρομή που ξεκινάει ανάμεσα στα χωριά Πόθο και Λάσδικα και μέσω του χωριού Νεράιδα θα καταλήξουμε πάλι στην αφετηρία χρησιμοποιώντας φαράγγια σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής. Υπενθυμίζουμε ότι όλοι είναι ευπρόσδεκτοι.